De gêne voorbij: Seksualiteit en intimiteit bij vrouwen met borstkanker

Dit project brengt in kaart welke kwesties rond seksualiteit bij vrouwen met borstkanker spelen. Met als doel dat problemen sneller worden herkend en in de toekomst beter en structureel worden opgepakt.

Wat is de aanleiding voor dit project?
Veel vrouwen die behandeld zijn of worden voor borstkanker, bijvoorbeeld met hormonale therapie, ervaren problemen met intimiteit en seksualiteit. Het ter sprake brengen van seksualiteit is voor veel patiënten en hulpverleners lastig. Als deze problemen al bespreekbaar worden, is het uitvragen en het geven van informatie of advies niet voor iedere behandelaar eenvoudig.
De mate van aandacht en de adviezen verschillen soms per behandelaar. Op de mammapoli van Isala oncologisch centrum wordt dankzij een subsidie van Pink Ribbon gewerkt aan een methode om seksualiteit structureel te bespreken en wordt informatie en advies op dit gebied beter op elkaar afgestemd.

Waarom wordt dit project uitgevoerd?
Door borstkanker verandert meestal het zelfbeeld van een patiënt. Ook het seksleven kan hierdoor enorm veranderen. Dit project brengt in kaart tegen welke seksuele problemen vrouwen met borstkanker aanlopen. Het doel is het ontwikkelen van een tool, zodat deze problemen in de toekomst makkelijker worden herkend. Daarnaast is het de bedoeling om een richtlijn te ontwikkelen zodat bij problemen rondom intimiteiten interventies sneller worden aangeboden.

Hoe is het project uitgevoerd?
Het zorgverbeteringstraject bestond uit drie delen. Ten eerste een vragenlijst, waarmee kon worden gesignaleerd van welke problemen vrouwen last ondervonden tijdens of na de behandeling.
Ten tweede het ontwikkelen en invoeren van een interne richtlijn, voor het behandelen van de gesignaleerde klachten. Deze Isala richtlijn geeft aan bij welke klachten hulp en adviezen kunnen worden ingezet. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld specifieke adviezen, medicatie of een verwijzing naar een gespecialiseerde hulpverlener.
Tot slot vond er een scholing plaats voor behandelaars om problemen bij seksualiteit beter te kunnen signaleren, bespreekbaar te maken en hulp en adviezen aan te bieden.

Wat is de status?
Het project is afgerond.

Wat zijn de resultaten?
Tegenwoordig worden borstkankerpatiënten, die starten met een in opzet genezende behandeling met hormonale therapie binnen Isala, gevraagd om een zogenaamde pilot-lastmeter in te vullen. De lastmeter (IKNL®) is een instrument (in de vorm van een vragenlijst) die binnen de oncologische zorg in Nederland wordt gebruikt.
Aan deze lastmeter zijn door de Isala werkgroep specifieke items toegevoegd. Het gaat hierbij om items op het gebied van seksualiteit en veelvoorkomende problemen die van invloed zijn op seksualiteit. Zo hoopt Isala dat het onderwerp seksualiteit makkelijker bespreekbaar te maken.
In de richtlijn die Isala heeft geschreven voor haar borstkankerpatiënten, zijn specifieke adviezen, medicatie of andere hulpbronnen voor veelvoorkomende problemen omschreven. Het kan hierbij gaan om het verminderen van opvliegers, wat te doen bij een afgenomen seksueel verlangen en pijn bij de gemeenschap.
Ook is er aandacht voor vermoeidheid, omdat dit invloed kan hebben op de seksualiteit. De behandelaars zijn vanuit dit project (aanvullend) geschoold in het bespreekbaar maken van seksualiteit en over hoe en wanneer ze via de genoemde Isala richtlijn adviezen en verwijzingen kunnen aanbieden.

Welke impact heeft dit project op borstkankerpatiënten?
Door dit project wordt seksualiteit structureel en op meerdere momenten besproken, hierdoor kunnen borstkankerpatiënten meer erkenning ervaren op dit gebied.
Door het aanpassen van specifieke patiënteninformatie over veranderingen, hoe deze ontstaan en wat je (als patiënt of partner) kan doen bij eventuele problemen, kan problematiek of verergering hiervan voorkomen.
Voor veelvoorkomende problemen die direct of indirect invloed hebben op seksualiteit, weten zorgverleners binnen de mammazorg Isala, mede dankzij de richtlijn, wat ze kunnen adviseren en bij wie ze terecht kunnen als er aanvullende hulp nodig is. Door de werkafspraken binnen de richtlijn heeft iedere behandelaar inzicht in de opties die hij of zij met de patiënt kan bespreken. Zo wordt de aandacht en geboden zorg rondom seksualiteit minder afhankelijk van de individuele arts of regievepleegkundige.

Lees het nieuwsbericht van 4 juni 2015, Meer aandacht voor seksualiteit bij borstkankerpatiënten dat over dit project gaat.

Dit project is mede mogelijk gemaakt door een donatie van de (deelnemers van de) VriendenLoterij.