Online zelfmanagementcursus voor vrouwen met slaapproblemen

Slaapproblemen komen veel voor bij vrouwen die behandeld zijn voor borstkanker. Medicijnen helpen vaak wel, maar hebben ook bijwerkingen. Een internetcursus, gebaseerd op cognitieve gedragstherapie, wordt nu aangepast op de borstkankerpatiënt.

Wat was de aanleiding voor dit project?
Slaapproblemen komen veel voor in de algemene bevolking maar nog veel meer onder vrouwen die behandeld zijn voor borstkanker: ongeveer 60% van hen heeft slaapproblemen en ongeveer 30% voldoet aan alle criteria voor een slaapstoornis. Dit komt onder andere door de pijn bij het liggen op de arm of schouder en/of (vervroegde) overgangsklachten. De VU heeft een Internet cursus ontwikkeld die gebaseerd is op gedragstherapie. De cursus reikt de deelnemers technieken aan waarmee zij weer meer grip kunnen krijgen op hun slaap. Een coach biedt hierbij ondersteuning.

Hoe is het project uitgevoerd?
De vrouwen volgden een cursus via internet, met ondersteuning. Zij konden daarbij in eigen tempo werken aan de klachten. Er bleek veel behoefte aan een behandeling voor slaapklachten bij borstkanker patiënten. Vrouwen konden zich via een website aanmelden voor deelname aan de cursus. Informatie hierover werd verspreid via ziekenhuizen, symposia, websites en social media. Hulpverleners van Prezens (onderdeel van GGZinGeest) boden, in samenwerking met psychologen van de VU, coaching aan bij de Internet cursus.

Wat zijn de resultaten?
De resultaten zijn naar tevredenheid. De interventie voorziet duidelijk in een behoefte, is goed uitvoerbaar, wordt positief gewaardeerd, heeft een significant positief effect op slaapproblemen als ook (hoewel in mindere mate) op vermoeidheid, angst en depressie. Het heeft ook een positief effect op activiteiten en sociale contacten. Het effect is het sterkst bij jonge vrouwen en vrouwen met ernstige slaapklachten.
Structurele implementatie was een belangrijke doelstelling van dit project. Door veranderingen in de financiering van psychosociale hulpverlening is deze doelstelling niet gehaald. Zodra men mogelijkheden ziet om de cursus uit te laten voeren door een organisatie (Prezens of wellicht andere organisaties) dan voegt men de screeningsvragen weer toe aan het Oncokompas.

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Gezien het veel voorkomen van slaapproblemen onder borstkanker patiënten zou de impact van een succesvolle behandeling groot moeten zijn. De vrouwen die de cursus volgden rapporteerden dat de slaapproblemen sterk verminderden, maar ook dat andere klachten (moeheid, angst, depressie) afnamen. Ook het (sociale) functioneren tijdens de dag verbeterde. Helaas is door wijzigingen in de financiering van de GGZ, waar deze hulp onder valt, de implementatie mogelijkheden sterk beperkt.


*Lastmeter: een signaleringslijst waarbij patiënten met een cijfer van 0 tot 10 kunnen aangeven hoeveel last zij ervaren op lichamelijk, emotioneel en praktisch gebied.