Groepsconsulten voor vrouwen met erfelijke aanleg voor borstkanker

Vrouwen met erfelijke aanleg voor borstkanker hebben keuze tussen bij voorbaat de borsten te amputeren of regelmatig te laten onderzoek op borstkanker. Is groepsbegeleiding in deze keuze even goed of zelfs beter dan één-op-één begeleiding?

Vrouwen met een erfelijke aanleg voor borstkanker (BRCA genmutatie) hebben een sterk verhoogde kans op borstkanker. Zij staan voor de moeilijke keuze: òf preventieve borstverwijdering, òf een intensief controletraject om borstkanker zo vroeg mogelijk op te sporen.

Deze vrouwen worden intensief begeleid bij deze keuze. Meestal met controles en keuzebegeleiding tijdens een individueel consult. Het groepsconsult ‘Gezamenlijk Medisch Consult’ (GMC) is een innovatieve vorm waarin de arts of verpleegkundig specialist naast één-op-één gesprekken een groep van 8-10 vrouwen begeleidt, die daarbij ook onderling ervaringen kunnen uitwisselen. Een medisch maatschappelijk werker begeleidt dit proces.

Dit project bekijkt of deze nieuwe vorm van begeleiding en communicatie leidt tot een verbetering van het welzijn van vrouwen met een BRCA mutatie.

Wat is de aanleiding voor dit project?
In dit onderzoek namen vrouwen met een BRCAU2 mutatie deel aan een gezamenlijk medisch consult (GMC) ofwel groepsconsult, in plaats van het jaarlijkse individuele controle consult.
Het groepsconsult is een nieuwe vorm van consultvoering, waarin de arts gedurende anderhalf uur een serie van één-op-één consulten houdt met 8 patiënten tegelijk. In één individueel consult het vaak niet mogelijk is om alle onderwerpen die voor de patiënt van belang zijn voldoende aandacht te geven. We verwachtten dat deelnemers in een groepsconsult meer informatie kunnen opnemen, omdat zij luisteren naar en kunnen inhaken op elkaars consulten met de arts en er meer tijd is in vergelijking met een regulier consult.

Hoe wordt/is het project uitgevoerd?
BRCA mutatie draagsters die voor hun jaarlijkse controle afspraak naar de polikliniek Familiaire Tumoren van het Radboudumc kwamen, werden uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek. Na aanmelding werden deelnemers via loting (ook wel randomisatie genoemd) verdeeld in één van de twee groepen. Bij de helft van de deelnemers bestond het eerstvolgende controlebezoek uit een regulier, individueel
consult. Bij de andere helft bestond het eerstvolgende controlebezoek uit een eenmalig groepsconsult.
Voorafgaand aan het individuele- of het groepsconsult vulden deelnemers een aantal vragenlijsten in. Een week na afloop en drie maanden later vulden zij opnieuw deze vragenlijsten in. Men vroeg naar mogelijke problemen en veranderingen als gevolg van de BRCA-diagnose en naar verwachtingen van en ervaring met het consult. In totaal namen 134 BRCA mutatiedraagster deel aan het onderzoek. Nadat alle
13 groepsconsulten waren afgerond en de vragenlijsten binnen waren, werden de gegevens verwerkt en geanalyseerd. Er werd gekeken of GMC deelnemers minder stress of angst voor kanker ervoeren en of ze verschillen in kwaliteit van leven en tevredenheid lieten zien na het
consult, in vergelijking met de vrouwen die een standaard individueel consult hadden.

Wat zijn de resultaten?
Het BRCA groepsconsult biedt meer informatie en steun dan het individuele consult. Toch hebben draagsters een voorkeur voor gesprek alleen met de arts. De deelnemers die een individueel consult kregen, waren significant meer tevreden dan de deelnemers van de groepsconsulten (GMC's). Er was geen effect van GMC's op de frequentie van borst zelfonderzoek en de keuze voor controles of preventieve borstverwijdering. Wel werd in GMC's een significante toename van het aantal besproken onderwerpen gezien. Zowel draagsters als professionals gaven per (bijna ieder) onderwerp aan deze vaker te hebben besproken in GMC's. Daarnaast gaf 75 procent van de draagsters aan steun te hebben ervaren van de lotgenoten in het GMC. De effecten van de groepsconsulten verschilden niet van de individuele consulten wat betreft distress en empowerment en de overige psychologische uitkomstmaten. De tijdsinvestering van de arts per
patiënt in een GMC was significant hoger dan de benodigde tijd voor een individueel consult. Ook koste de voorbereiding van GMC's meer tijd.

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Deelname aan een groepsconsult heeft voor BRCA mutatie draagsters de voordelen dat zij extra informatie ontvangen en steun krijgen van lotgenoten (bijvoorbeeld door praktische tips of het gevoel niet de enige te zijn). Toch bleken mutatie draagsters meer tevreden te zijn met
de individuele afspraken dan met de groepsconsulten. Redenen hiervan zijn de beperkte beschikbare individuele tijd met de arts en de wijzigingen in de planning van de beeldvormende onderzoeken welke altijd gekoppeld zijn aan de controle afspraak. Daarom zal eerst gekeken moeten worden hoe de GMC's anders kunnen worden vormgegeven, zodat draagsters die daar behoeften aan hebben, de keuze
hebben om deel te nemen. Mogelijk zal dit niet meer het individuele consult vervangen.