Cosmetisch resultaat na borstsparende behandeling bij jonge vrouwen

Om bij jonge vrouwen de kans op terugkeer van kanker te verkleinen, kan gekozen worden voor een hogere bestraling. Maar welk effect heeft dit op het uiterlijke resultaat?

Borstsparende behandeling is tegenwoordig een standaard behandeling bij vrouwen met een vroeg stadium borstkanker. Verschillende studies hebben aangetoond dat de overleving na deze behandeling even goed is als na een borstamputatie. Toch hebben jonge vrouwen in het algemeen een grotere kans dat de tumor in de borst terugkomt, vanwege hun leeftijd.
Daarom is in 2004 een studie gestart, de Young Boost Trial (YBT), waarin onderzocht wordt of een hogere dosis bestraling bij vrouwen jonger dan 50 jaar de kans op terugkomen van een tumor in de borst vermindert. Het nadeel van deze hogere bestralingsdosis kan echter zijn dat het tot een minder mooi cosmetisch resultaat leidt. Straling kan namelijk leiden tot meer bindweefsel in de borst.
Dit project bepaalt of er verschil is in cosmetisch resultaat en bindweefselvorming bij vrouwen die normaal zijn bestraald en bij vrouwen die een hogere dosis hebben ontvangen. Daarnaast wordt gekeken welk factoren nog meer een rol spelen bij het cosmetisch resultaat. De uitkomsten van dit onderzoek kan patiënten en behandelaars helpen een goede keus te maken voor het type behandeling.

Wat is de aanleiding voor dit project?
In dit project werden cosmetische resultaten geanalyseerd van de patiënten die behandeld zijn in de Young Boost Trial (YBT), waar onderzocht wordt of een dosis van 26 Gy op het tumorbed tot een lagere kans op tumor-terugkeer leidt dan na 16 Gy. De hogere dosis kan echter ook voor een slechtere cosmetiek zorgen. Het doel van het huidige project is daarom om het cosmetische resultaat te vergelijken op 4 jaar na een behandeling met 16 Gy of 26 Gy boost. Daarnaast wordt een model ontwikkeld waarmee het cosmetisch resultaat voorspeld kan worden voor de individuele patiënt.

Hoe wordt/is het project uitgevoerd?
Van de patiënten in deze studie is de cosmetiek op 3 manieren bepaald voorafgaande aan de bestraling, en op 1 en 4 jaar na de bestraling:
1) Vragenlijst die door de patiënte zelf is ingevuld
2) Vragenlijst die door de arts wordt ingevuld
3) Het maken van cosmetiekfoto’s, die met behulp van software (BCCT.core) op een objectieve manier geanalyseerd worden.

Wat is de status van het project, zijn er resultaten?
Alle beschikbare cosmetiek foto’s zijn geanalyseerd met het software programma BCCT.core. In totaal zijn 684 patiënten scores beschikbaar op basis van BCCT.core, voorafgaande aan de bestraling en op 4 jaar na de bestraling. Op deze tijdstippen zijn ook de cosmetiek scores van 697 patiënten beschikbaar, en van 864 artsen. Voorafgaande aan de bestraling had 70-90% van de patiënten een bevredigende cosmetiek, afhankelijk van welke scoringsmethode gebruikt werd. Vier jaar na een 16 Gy boost had nog slechts 62-67% van de patiënten een bevredigende cosmetiek, en na een 26 Gy boost was dat 48-55%. Zowel het verschil tussen baseline en vier jaar na bestraling, en het verschil tussen de lage en hoge boost was statistisch significant.
Voor het ontwikkelen van een voorspellingsmodel was het nodig de hele database van de YBT compleet te maken, wat erg tijdrovend is. De verwachting is dat de database compleet zal zijn het eerste kwartaal van 2016. Op grond van een eerste analyse wordt gezien dat vooral een hogere bestralingsdosis, chemotherapie, en een groter bestraald boost volume de objectief gemeten cosmetiek nadelig beïnvloeden. Zodra de database compleet is zal deze analyse herhaald worden en zullen we het model verder valideren.
De tevredenheid met de cosmetiek voor de patiënt zelf, blijkt vooral af te hangen van 2 symmetrie kenmerken (afstanden van tepel tot onderrand van de borst en de lengte van de borstcontour), en de stevigheid van de borst. Ook zagen we dat patiënten met een betere kwaliteit van leven meer tevreden waren met het cosmetisch resultaat en vice versa: patiënten met een betere cosmetische uitkomst hadden ook een betere kwaliteit van leven.

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Omdat het aantal overlevende borstkankerpatiënten nog steeds toeneemt, wordt het steeds belangrijker ook de kwaliteit van leven na de borstkankerbehandeling te verhogen. Het cosmetisch resultaat speelt daarbij een grote rol. Daarom is het belangrijk inzicht te verkrijgen in de voorspellende factoren voor het cosmetisch resultaat. Dit inzicht biedt enerzijds aanknopingspunten om de cosmetische uitkomst te verbeteren, en anderzijds maakt het betere voorlichting aan de individuele patiënte mogelijk. Daardoor kan zij, samen met haar arts, een betere afweging maken tussen de voor en nadelen van de bestraling, of de bestralingsdosis.