Het zwaard van Damocles: angst voor terugkeer van kanker

Veel overlevers van borstkanker hebben angst voor de terugkeer van de ziekte. Dit onderzoek brengt in kaart waardoor de angst bij sommige mensen veel ernstiger is dan bij anderen.

Wat is de aanleiding voor dit onderzoek?
Een universeel probleem voor veel patiënten na de behandeling van kanker (survivors) is de angst dat de ziekte terugkeert. Sommige survivors rapporteren meer angst dan anderen, de angst kan dan zo hoog en overweldigend zijn dat ze problemen ervaren in het uitvoeren van hun dagelijkse en sociale activiteiten. Doel van dit onderzoek is om voorspellers van verhoogde niveaus van angst voor terugkeer van kanker te onderzoeken. Het beloop van de angst over tijd zal ook onderzocht worden. Op basis van de verkregen kennis kan een passende behandeling ontwikkeld worden voor angst voor terugkeer van kanker.

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
Onderzoeker José Custers van de afdeling Medische Psychologie van het Radboudumc heeft het onderzoek uitgevoerd. Dankzij de inzet van verpleegkundigen en oncologen in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, het Jeroen Bosch Ziekenhuis en de Isala Klinieken in Zwolle werden 1200 vrouwen benaderd voor deze studie van wie 460 vrouwen deelnamen aan het onderzoek en gedurende één jaar maandelijks vragenlijsten invulden.

Wat is de status van het project, zijn er resultaten?
In deze studie ervoer 55% van de vrouwen verhoogde angst voor terugkeer van kanker. De resultaten laten zien dat bepaalde triggers (ziekenhuiscontroles, media-aandacht, lichamelijke symptomen) geassocieerd zijn met angst voor terugkeer van kanker. Deze verhoogde angst hangt vervolgens weer samen met bepaalde consequenties zoals het moeite hebben met het maken van plannen voor de toekomst, vaak controleren van het lichaam en advies vragen bij hulpverleners. Het ervaren van bepaalde triggers zorgt er daarnaast voor dat er individuele schommelingen te zien zijn in het beloop van de angst.
In dit beloop zijn verschillende trajecten te zien afhankelijk van de tijd sinds het afronden van de medische behandeling. Vrouwen die kortere tijd na het afronden van de medische behandeling zijn ervaren gemiddeld meer angst dan vrouwen die al langere tijd geleden de behandeling hebben afgerond.

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Deze studie draagt bij aan het inzichtelijk maken van het mechanisme van verhoogde angst voor terugkeer van kanker en de resultaten zijn gebruikt worden om een specifieke behandeling voor angst voor terugkeer van kanker te ontwikkelen.