STIM studie. Tamoxifen als bescherming van vruchtbaarheid?

Vrouwen met een toekomstige kinderwens kunnen hun eicellen of embryo's vooraf in laten vriezen. Hiervoor is hormoonbehandeling nodig, maar hoe veilig is dit voor vrouwen met een hormoongevoelige borstkanker? Is het veiliger om de hormoonbehandeling aan te vullen met tamoxifen of letrozole?

Wat is de aanleiding voor dit project?
Vrouwen met borstkanker kunnen door de toekomstige kankerbehandeling onvruchtbaar worden. Het invriezen van eicellen of embryo’s vergroot de kans op het krijgen van kinderen in de toekomst. Voordat de eicellen of embryo’s ingevroren kunnen worden, moeten eiblaasjes (follikels) met hormonen gestimuleerd worden zodat de eicellen rijp worden. Net zoals bij een IVF-behandeling, vindt behandeling met hormooninjecties gedurende een aantal weken plaats. De eiblaasjes zullen door deze behandeling gaan groeien en daardoor extra vrouwelijk hormoon (oestrogenen) produceren, waardoor het oestrogeen gehalte in het bloed zal stijgen. Het is niet bekend of dit een invloed heeft op de borstkanker prognose. Uit oudere studies is wel bekend dat oestrogeen toegediend vooraf aan chemotherapie geen invloed had op de prognose. Sommige artsen geven voor de zekerheid een extra middel tijdens de hormoonstimulatie (tamoxifen of letrozol). Anderen doen dat niet. Het idee van de extra middelen is dat hiermee de tumor tijdens de hormoonstimulatie niets ‘merkt’ van het hoge oestrogeen gehalte in het bloed. Daarom worden tamoxifen en letrozol in hoge doseringen gegeven. Het is onduidelijk of een IVF –behandeling met extra middelen daadwerkelijk veiliger is dan een standaard IVF behandeling. Beide middelen worden voor deze indicatie al meer dan 10 jaar gebruikt en worden ook beschreven in richtlijnen. Het is niet duidelijk wat voor effect deze medicatie heeft op het uiteindelijke aantal rijpe eiblaasjes dat kan worden geoogst bij de eicelpunctie. De enige manier om in de toekomst jonge vrouwen met borstkanker effectief te behandelen met IVF, is om een goede studie te verrichten waarbij bestaande behandelingen met elkaar worden vergeleken.
IVF stimulatie bij vrouwen met borstkanker is noodzakelijk om eicellen of embryo’s in te vriezen. Het is op dit moment onduidelijk welk protocol het meest effectief en veilig is. Hiermee kunnen we in de toekomst hopelijk een beter advies geven aan vrouwen die net gediagnosticeerd zijn met borstkanker en zich afvragen welk schema zij moeten gebruiken als zij eicellen of embryo’s willen invriezen.

Hoe wordt/is het project uitgevoerd?
De STIM trial is een multicenter gerandomiseerde gecontroleerde studie. In de studie loten patiënten tussen de drie studie armen; standaard IVF+ tamoxifen, standaard IVF+ letrozol of standaard IVF zonder extra middelen. De standaard IVF behandeling bestaat uit 225 EH recombinant FSH met een GnRH antagonist en een GnRH agonist trigger. De dosering van de tamoxifen is 60 mg per dag en van letrozole 5 mg per dag. In totaal moeten er 159 vrouwen worden geïncludeerd, 53 vrouwen per studie arm. De primaire uitkomstmaat is aantal eicellen gevonden bij de eicel punctie. Secundaire uitkomstmaten zijn aantal rijpe eicellen, aantal eicellen of embryo’s ingevroren en piek E2. Er zal een intention to treat analyse worden gedaan.
In ieder deelnemend centrum is er een hoofdonderzoeker en een research medewerker betrokken bij de inclusie van patiënten en de logistiek. De coördinerend arts-onderzoeker heeft contact met de verschillende centra en informeert deze over wijzigingen en geeft tips voor het includeren.

Wat is de status van het project, zijn er resultaten?

Op dit moment zijn er 58 van de in totaal 159 benodigde vrouwen geïncludeerd in de studie.

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
De deelnemende vrouwen staan op een punt in hun leven waarbij veel tegelijkertijd gebeurt: de diagnose borstkanker is gesteld, ze moeten nadenken over hun toekomstige vruchtbaarheid en overwegen een ivf behandeling te ondergaan voor de opslag van eicellen of embryo’s. Patiënten kiezen binnen de huidige RCT niet zelf welk medicijn zij krijgen toegevoegd aan hun behandeling. De meeste vrouwen accepteren dit goed na uitgebreide counseling en zijn blij met de geboden mogelijkheid voor het invriezen van eicellen en embryo’s. Afhankelijk van de lokale protocollen worden voor de studie extra bloedafnames gedaan of extra buizen afgenomen bij reguliere bloedafnames.

Alle vrouwen met borstkanker die op het punt staan hun eicellen of embryo’s te laten invriezen kunnen in principe meedoen aan deze studie. Voor meer informatie: www.studies-obsgyn.nl/stim.