Preventie van borstkanker door opsporing van vroege voorlopers met behulp van autofluorescentie ductoscopie

Een innovatief project waarbij met gebruik van een autofluorescerende ductoscopie (techniek om de tepelgangen te inspecteren) wordt gekeken of vroege voorlopers van borstkanker kunnen worden opgespoord, die zijn nog niet zichtbaar met mammografie en MRI. Doel is om gevaarlijke vroege voorlopers van borstkanker in een vroeg stadium te vinden en te verwijderen, zodat borstkanker niet kan ontstaan (primaire preventie).

Waarom wordt deze studie uitgevoerd?
De meeste borstkankers ontstaan via voorloperstadia in de melkgangen (‘ducten’) die uitkomen in de tepel. Screening met mammografie en MRI helpt om deze voorloperstadia van borstkanker op te sporen. Door middel van een operatie wordt een deel van de borst verwijderd om het ontstaan van borstkanker te voorkomen, met alle nadelige lichamelijke en cosmetische gevolgen van dien.

Ductoscopie is een vrij nieuwe techniek die in het UMC Utrecht wordt gebruikt om de melkgangen van de borst via de tepel te kunnen inspecteren. Voorlopers van borstkanker kunnen zo worden opgespoord en behandeld zonder operatie. De vroegste voorlopers zijn niet goed te zien, maar waarschijnlijk wel met fluorescent licht, ook wel autofluorescentie genoemd.
Dit onderzoek bekijkt of het gebruik van fluorescentie ductoscopie, een effectieve manier is om gevaarlijke voorlopers van borstkanker in een vroeg stadium op te sporen en te verwijderen, zonder operatie.

Wat is de aanleiding en wat zijn de verwachte resultaten?
De beste benadering van borstkanker is te proberen het ontstaan te voorkomen. Met ductoscopie kunnen de melkgangen van de borst via de tepel worden geïnspecteerd en voorloperstadia worden opgespoord, terwijl ze via mammografie en MRI nog niet zichtbaar zijn, om ze daarna te behandelen, zodat een operatie niet meer nodig is. De kleinste en vroegste voorloperstadia zijn met het blote oog echter niet goed zichtbaar, maar tonen wel een afwijkend beeld onder autofluorescentie. Er was tot voor kort echter geen mogelijkheid om deze fluorescentie techniek toe te passen via de ductoscoop, maar dit werd recent ontwikkeld binnen een internationaal consortium.

Hoe wordt de studie uitgevoerd?
Het onderzoek is opgedeeld in twee fasen. Eerst zal de techniek van fluorescentie ductoscopie worden gevalideerd en geoptimaliseerd. Dit gebeurt met 25 patiënten die de diagnose borstkanker hebben gekregen. Bij deze patiënten is er een grote kans om voorloper stadia van borstkanker aan te treffen.

Hierna zal de procedure met fluorescentie ductoscopie bij een groep van 25 hoog-risico patiënten worden gedaan die nog géén mammografische of MRI afwijkingen hebben. In deze groep kan een realistische indruk verkregen worden van de frequentie van detecteerbare voorloperstadia van borstkanker (in een hoog risico groep).

Deze autofluorescentie techniek wordt toegepast bij vrouwen met een hoog risico op borstkanker. De verwachting is daarmee vroege voorloperstadia van borstkanker te kunnen opsporen en zelfs te behandelen.

Wat is de status?
Het project is inmiddels afgerond.

In mei 2014 kreeg deze studie van de Medisch Ethische Toetsingscommissie definitieve goedkeuring om te starten. Er werden uiteindelijk 11 patiënten geïncludeerd in de studie. Het was technisch mogelijk om autofluorescentie ductoscopie te verrichten in zowel borstkankerpatiënten als in hoog risico
vrouwen, en hiermee konden inderdaad succesvol voorloperstadia van borstkanker worden opgespoord die onder gewoon licht en met conventionele beeldvorming niet zichtbaar waren.
Na deze succesvolle pilot is verder gegaan met routinematig autofluorescentie ductoscopiete verrichten. De verwachting is daarmee vroege voorloperstadia van borstkanker te kunnen opsporen en zelfs te behandelen door ze met een laser via de ductoscoop weg te branden. Hiermee wordt gehoopt het ontstaan van borstkanker te kunnen voorkomen, zonder dat een operatie nodig is. Dit zou een grote verbetering van kwaliteit van leven zijn van deze groep patiënten.
De behandeling via de ductoscoop middels laser-ablatie is inmiddels ook onderzocht en veelbelovend gebleken. Hiermee hebben vrouwen met klachten van
pathologische tepeluitvloed een succesvolle behandeling gehad. Er wordt gehoopt dit nu ook op voorloperstadia te kunnen gaan toepassen.

Welke impact heeft dit onderzoek op de patiënt?
Autofluorescentie ductoscopie kan mogelijk de voorlopers van borstkanker in een heel vroeg stadium al effectief opsporen. Hiermee kan het uitgroeien tot borstkanker en een (ingrijpende) operatie – overbehandeling - worden voorkomen.Met dit project hopen we hoog risico vrouwen te kunnen verdelen in een groep die wel en die (nog) geen borstkanker aan het ontwikkelen is, waardoor een operatie achterwege kan blijven of uitgesteld kan worden. We kunnen nu borstkanker in het voorloperstadium vaststellen, behandelen en daarmee, zonder dat nog een operatie nodig is, aan preventie doen. Dit is een grote potentiele verbetering van kwaliteit van leven zijn van deze groep patiënten.