Mindfulness-based Cognitieve Therapie (MBCT) bij borstkanker

Veel borstkankerpatienten kampen met depressieve en angstklachten, niet alleen tijdens de behandeling maar ook erna. Mindfulness, een relatief nieuwe behandelmethode, kan helpen om klachten van angst en depressie te verminderen en kwaliteit van leven te verbeteren. In dit onderzoek wordt de effectiviteit van de groeps- en online Mindfulness training vergeleken met de gebruikelijke zorg.

Waarom wordt deze studie uitgevoerd?
Hoewel de kans op overleving bij borstkanker sterk is toegenomen, kan daarmee de onzekerheid over de toekomst niet worden weggenomen. Een derde van de vrouwen met borstkanker kampt dan ook met depressie- en angstklachten. Een kwart van de vrouwen heeft te maken met ernstige vermoeidheid. Het oppakken van de draad van je leven na de behandeling is geen vanzelfsprekendheid.

Mindfulness is een relatief nieuwe behandelmethode die patiënten leert om met aandacht aanwezig te zijn in het hier en nu. Het blijkt bij mensen met kanker de klachten van angst en depressie te verminderen en de kwaliteit van leven te kunnen verbeteren. Omdat het voor vrouwen met borstkanker fysiek niet altijd mogelijk is om aan een groepstraining mee te doen, wordt onderzocht of een online mindfulnesstraining ook effectief is. In het onderzoek wordt bekeken of mindfulness in groepsverband of in een online module een waardevolle bijdrage kan leveren aan de gezondheid en welbevinden van vrouwen met borstkanker. Ook wordt gekeken naar de kosten effectiviteit van mindfulness therapie.

Hoe wordt de studie uitgevoerd?
Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met het Radboud Universitair Medisch Centrum voor Mindfulness en het Helen Dowling Instituut, samen met de Instellingen voor Psychosociale Oncologie in Nederland (IPSO therapeutische centra).
Patiënten kunnen zich aanmelden via de website. Daar wordt bekeken of ze tot de doelgroep behoren. Als men in aanmerking komt voor de studie wordt er een intakegesprek gepland. Na het intakegesprek worden de deelnemers geloot naar één van de drie groepen: 1- Mindfulness groepstraining in Nijmegen, Bilthoven, Leiden, Amsterdam, Groningen of Den Bosch. 2- Online mindfulness training. 3- Wachtlijst van 3 maanden waarna behandeling 1 of 2 volgt. Verder worden deelnemers gevraagd om vragenlijsten in te vullen voorafgaand aan de training, direct na de training en 3 en 9 maanden na afloop. Op deze momenten worden ze ook telefonisch benaderd om na te gaan met welke zorgverleners in de afgelopen periode contact is geweest en welke medicijnen ze hebben gebruikt.

Welke impact heeft dit onderzoek op de patiënt?
Omdat de absolute prevalentie van mensen die moeten leven met de gevolgen van kanker stijgt (Signaleringscommissie KWF Kankerbestrijding, 2011), is ook een stijging te verwachten in de hoeveelheid mensen die behoefte heeft aan psychologische ondersteuning en begeleiding bij hun ziekte. Effectieve en breed beschikbare interventies zijn daarom nodig. Uit onderzoek is bekend dat mindfulness, een nieuwe behandelmethode in de geestelijke gezondheidszorg, bij mensen met kanker klachten van angst en depressie kan verminderen en de kwaliteit van leven kan verbeteren Men hoopt met het onderzoek aan te kunnen tonen dat mindfulness zowel in groepen als online een waardevolle en kosteneffectieve bijdrage kan leveren aan de gezondheid en het welbevinden van mensen met kanker. De toekomstdroom van de onderzoekers is dat dit er toe zal leiden dat mindfulness voor mensen met kanker in heel Nederland beschikbaar wordt en ook door de zorgverzekeraar wordt vergoed.

Wat is de status en wat zijn de resultaten?
Dit onderzoek is afgerond. Deelnemers die MBCT hebben gehad hebben direct na de training minder psychische klachten dan deelnemers die gebruikelijke zorg hebben gehad. Welke MBCT variant maakte voor het effect niet uit. Daarnaast vielen deelnemers in de online MBCT wel sneller voortijdig uit. Uit gesprekken met deelnemers van de online MBCT komt duidelijk naar voren dat persoonlijke voorkeur erg bepalend is voor de behandelvorm. De individuele aanpak is voor sommigen prettig. Anderen missen de steun van mede-deelnemers. Sommigen vonden de interpersoonlijke afstand prettig, anderen missen de directe interactie met de trainer.

Kijk op de website van het BEMIND-project voor meer informatie.