DESCARTES studie: Het achterwege laten van bestraling bij borstkanker patiënten zonder levende tumorcellen na neoadjuvante (= voor operatie) systemische therapie

Na chemotherapie en een operatie wordt bij veel vrouwen met borstkanker nog bestraling aan de behandeling toegevoegd, om de kans op terugkeer van de ziekte te verkleinen. Maar is die bestraling nou eigenlijk wel nodig? In dit project wordt onderzocht of deze behandeling veilig achterwege gelaten kan worden.

Doel van het onderzoek
Na chemotherapie en een operatie wordt bij veel vrouwen met borstkanker nog bestraling aan de behandeling toegevoegd, om de kans op terugkeer van de ziekte te verkleinen. Maar is die bestraling nou eigenlijk wel nodig? In dit project wordt onderzocht of deze behandeling veilig achterwege gelaten kan worden.

Waarom is dit onderzoek nodig?
Er bestaan verschillende behandelingen voor borstkanker, waarvan chemotherapie, bestraling en een operatie de meest bekende zijn. Vaak wordt er gecombineerd: eerst chemotherapie om de tumor kleiner te maken, vervolgens een operatie om de tumor zo goed mogelijk weg te snijden, en later ook nog bestraling om terugkeer van de borstkanker te voorkomen.

Nu zijn er vrouwen waarbij de combinatie van chemo en operatie al zo goed heeft gewerkt, dat de bestraling eigenlijk achterwege gelaten kan worden. Voor deze vrouwen is de kans op terugkeer van de ziekte namelijk klein, tussen de 0 en 4 procent binnen 5 jaar.

Omdat bestralen bij ongeveer de helft van de borstkankerpatiënten voor bijwerkingen kan zorgen (pijn, littekens, vervorming van de borst), zou het veel voordelen bieden om bestraling achterwege te laten. Maar dat moet dan natuurlijk wel verantwoord zijn. In dit project wordt bij een grote groep vrouwen onderzocht of het veilig is om niet te bestralen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Aan dit project gaan 595 vrouwen deelnemen, vanuit zo’n 25-30 ziekenhuizen in Nederland. Wanneer na chemo en operatie geen borstkankercellen meer worden gevonden, wordt met potentiële deelnemers besproken of zij mee willen doen aan deze studie; en dus niet worden bestraald.

Patiënten worden daarna volgens de landelijke richtlijn gedurende 5 jaar gecontroleerd met jaarlijks een mammografie of MRI en lichamelijk onderzoek. Voor de studie zullen zij na 10 jaar nog eenmalig worden gecontroleerd.
Belangrijkste uitkomstmaat van de studie is of de kans op terugkeer van de kanker binnen 5 jaar acceptabel laag is (minder dan 4 procent).

Daarnaast wordt aan patiënten gevraagd een vragenlijst over kwaliteit van leven in te vullen: wat doet niét bestralen met de angst op terugkeer van de ziekte? Voelt het voor patiënten ook echt veilig genoeg om deze aanvullende behandeling weg te laten?

Wat levert dit onderzoek op?
Dit onderzoek kan eraan bijdragen dat het mogelijk wordt om een grote groep patiënten veilig en betrouwbaar bestraling na de borstkankeroperatie te besparen.

Na het afronden van deze studie zullen de resultaten worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. De studie zal worden verricht in samenwerking met de Borst Kanker Onderzoeks Groep BOOG. Dit biedt de mogelijkheid om de resultaten van de studie snel te communiceren aan alle borstkankerspecialisten in Nederland. Chirurgen en bestralingsartsen kunnen dan direct met patiënten bespreken of er voor hen een mogelijkheid is om niet bestraald te worden en zo ja, wat dit voor gevolgen heeft voor de kans op terugkeer van de kanker.