Risico, screening en behandeling van borstkanker bij vrouwen uit CHEK2 c.1100delC families in Nederland

Uit eerdere onderzoeken blijkt dat een bepaalde fout in het DNA, een zogenaamde ‘CHEK2-mutatie’, zorgt voor een grotere kans op het krijgen van borstkanker. Voor borstkanker-patiënten met deze mutatie zijn de vooruitzichten slechter dan bij patiënten zonder de mutatie. Bovendien is de kans groter dat er ook borstkanker in de andere borst optreedt. De CHEK2-mutatie komt relatief vaak voor in de Nederlandse populatie (1%) en is verhoogd in families die erfelijk belast zijn (5%). Daarom wordt er sinds kort (september 2014) in Nederland gescreend op de CHEK2-mutatie, vergelijkbaar met de BRCA-screening. Wanneer de mutatie wordt gevonden, kunnen ook naaste familieleden (eerstegraad) zich laten screenen.


Wat is het doel van het onderzoek?
Sinds de CHEK2-diagnostiek in Nederland is ingezet, zijn er steeds meer vrouwen gevonden die de mutatie met zich meedragen. Doel van dit onderzoek is om te komen tot screeningsrichtlijnen die zijn afgestemd op het individu. Bijvoorbeeld als het gaat om de leeftijd waarop de screening wordt gestart: te vroeg kan als belastend worden ervaren, te laat screenen kan een geslaagde behandeling in de weg staan.
Om goede individuele adviezen over deze screening te kunnen geven (én behandeling op maat, indien nodig) is snel meer informatie nodig over de genetische basis en de gevolgen van de CHEK2-mutatie.

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?
Die informatie is sinds kort voorhanden, dankzij de vele vrouwen die meedoen aan de reeds lopende HEBON-studie (Hereditair Borst en Ovariumkanker Onderzoek Nederland). Daarin worden gegevens vastgelegd van vrouwen met borstkanker, waaronder vrouwen met de CHEK2-mutatie. Van deze vrouwen is bekend wanneer ze de diagnose borstkanker kregen, hoe ze zijn behandeld en wat hun ziekteverloop is. Ook DNA-testresultaten, stambomen en screeningsresultaten zijn geregistreerd.
Deze gegevens vormen de ruggengraat van deze studie. De onderzoekers gaan van zoveel mogelijk CHEK2-geassocieerde borstkankerpatiënten gegevens over hun borstkanker (tumor, behandeling, uitkomst) verzamelen en bestuderen. Daarnaast wordt tumorweefsel (al dan niet in combinatie met gezond weefsel) verzameld voor genetisch onderzoek.
Het onderzoek wordt landelijk uitgevoerd in samenwerking met, en onder toezicht van de HEBON Stuurgroep waarin vertegenwoordigers zitten van de afdelingen klinische genetica en/of van de familiaire poliklinieken uit alle Nederlandse universitaire centra.

Wat zijn de te verwachten resultaten?
Er kunnen verschillende onderzoeksvragen worden beantwoord met de gegevens uit de HEBON-studie, die moeten leiden tot verbetering van de richtlijnen:
- Wat is de optimale leeftijd voor start van CHEK2-screening?
- Wat is het risico op ontwikkeling van borstkanker in de andere borst en wat betekent dit voor de nacontroles bij vrouwen met de CHEK2-mutatie? Hoe kan er zo goed mogelijk worden geadviseerd over het al dan niet afzetten van de andere borst (contralaterale mastectomie) in het geval van zo’n mutatie?
Daarnaast zal de studie leiden tot meer inzicht in het gedrag van CHEK2-tumoren, wat moet bijdragen aan ontwikkeling van behandelingen op maat (afgestemd op het individu).

Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Door dit onderzoek kunnen CHEK2-mutatiedraagsters, een relatief grote groep in Nederland, een behandeling en screening op maat verwachten.