Verbeteren van borstkankerscreening onder jonge hoog-risico vrouwen

Het bevolkingsonderzoek borstkanker redt jaarlijks vele vrouwen het leven. Deze landelijke screening is echter niet ideaal om borstkanker op te sporen bij jonge vrouwen die een verhoogd risico lopen (door erfelijke aanleg bijv.). Borstfoto’s en MRI-scans zijn bij hen niet altijd mogelijk en bovendien minder nauwkeurig. In het VUmc is een alternatief ontwikkeld in de vorm van een bloedtest. In dit onderzoek wordt gekeken of de bloedtest net zo goed en net zo vroeg borstkanker kan vaststellen als de huidige methoden.

Vrouwen boven de 50 kunnen deelnemen aan het bevolkingsonderzoek borstkanker. Maar ook jongere vrouwen met een verhoogd (genetisch) risico op borstkanker worden gescreend, zoals BRCA-mutatiedraagsters. Voor jongere vrouwen is screening met de huidige methoden om een aantal redenen niet ideaal:
- Mammogrammen en MRI-beelden zijn lastiger af te lezen bij vrouwen met zeer dicht borstweefsel. Iets dat met name voorkomt bij jongere vrouwen.
- Deze methoden worden niet gebruikt bij vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven.
- Erfelijk belaste vrouwen zijn gevoeliger voor tumoren die kunnen worden veroorzaakt door MRI-straling.

Wat is het doel van het onderzoek?
De onderzoekers willen nieuwe methoden ontwikkelen voor screening bij jonge vrouwen. Uit recent onderzoek aan het VUmc blijkt dat veel tumoren een soort genetische voetafdruk achterlaten in bloedplaatjes. Ook borsttumoren verraden hun aanwezigheid in bloed.
De techniek is echter nog niet zover dat een buisje bloed een mammogram of MRI-beeld kan vervangen. Belangrijkste probleem voor nu zijn vals-positieven en vals-negatieven. Dat wil zeggen: de bloedtest wijst 94% van de patiënten correct aan en 83% van de gezonde mensen. Een goede ‘tussenstand’, maar die cijfers moeten omhoog voordat de bloedtest op grote groepen vrouwen kan worden gebruikt voor screening van borstkanker.

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?
De onderzoekers willen de bloedtest verder gaan ‘trainen’ door tijdens reguliere screeningsmomenten buisjes bloed af te nemen bij vrouwen die op jonge leeftijd (<50 jaar) borstkanker kregen, en bij gezonde vrouwen met en zonder BRCA-mutaties. Met genetische analyse van deze bloedmonsters kan de bloedplaatjes-methode worden verbeterd.

Wat zijn de te verwachten resultaten?
Met dit onderzoek kan worden bepaald of de bloedplaatjesmethode in staat is om borstkanker minimaal net zo goed en op hetzelfde tijdstip vast te stellen als momenteel gebeurt met mammografie en MRI. Als dat zo is, dient de methode ten laatste male te worden getest in een gerandomiseerde trial en kan het in de zorgrichtlijnen worden opgenomen als er echt sprake is van een verbetering.


Wat is de impact voor de borstkankerpatiënt?
Voorspellende risicomodellen zullen in eerste instantie bijdragen aan het kiezen van de beste behandeling voor toekomstige patiënten. Maar ook voor patiënten die in het verleden zijn behandeld is deze kennis essentieel. Wanneer zij door risicomodellen als ‘hoog-risico’-patiënt worden geïdentificeerd, kan gerichte screening en controle ervoor zorgen dat eventuele hartschade op tijd wordt ontdekt.