Verbeteren van borstkankerscreening onder jonge hoog-risico vrouwen

Vroegtijdige opsporing van borstkanker redt jaarlijks vele vrouwen het leven. Er zijn meerdere methoden om te screenen op borstkanker, maar vooral voor jonge vrouwen zijn deze niet ideaal. In het VUmc is een alternatief ontwikkeld in de vorm van een bloedtest. In dit onderzoek wordt gekeken of de bloedtest net zo goed en net zo vroeg borstkanker kan vaststellen als de huidige methoden.

Voor screening in aanmerking komen vrouwen boven de 50 (via het bevolkingsonderzoek), vrouwen met een hoog familiair risico en vrouwen die erfelijk belast zijn (bijv. met een BRCA-mutatie). De eerste twee groepen worden gescreend met mammografie (röntgenfoto’s van de borst). Draagsters van een erfelijke DNA-mutatie met MRI.

Aan deze methoden kleven echter nadelen:

• Mammogrammen (borstfoto’s) zijn lastiger af te lezen bij vrouwen met zeer dicht borstklierweefsel. Dit komt vooral voor bij jongere vrouwen.
• Mammografie en MRI kunnen niet worden toegepast bij vrouwen die zwanger zijn. Mammografie ook niet bij vrouwen die borstvoeding geven.
• Erfelijk belaste vrouwen zijn mogelijk extra gevoelig voor de straling die vrijkomt bij mammografie. Dit verhoogt het (geringe) risico op tumoren als gevolg van straling.
• MRI geeft vaker vals alarm (verdachte plekjes die geen kanker blijken te zijn)

Wat is het doel van het onderzoek?
De onderzoekers willen nieuwe methoden ontwikkelen voor screening bij jonge vrouwen. Uit recent onderzoek aan het VUmc blijkt dat veel tumoren een soort genetische voetafdruk achterlaten in bloedplaatjes. Ook borsttumoren verraden hun aanwezigheid in bloed.
De techniek is echter nog niet zover dat een buisje bloed een mammogram of MRI-beeld kan vervangen. Belangrijkste probleem voor nu zijn vals-positieven en vals-negatieven. Dat wil zeggen: de bloedtest wijst 94% van de patiënten correct aan en 83% van de gezonde mensen. Een goede ‘tussenstand’, maar die cijfers moeten omhoog voordat de bloedtest op grote groepen vrouwen kan worden gebruikt voor screening van borstkanker.

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?
De onderzoekers willen de bloedtest verder gaan ‘trainen’ door tijdens reguliere screeningsmomenten buisjes bloed af te nemen bij vrouwen die op jonge leeftijd (<50 jaar) borstkanker kregen, en bij gezonde vrouwen met en zonder BRCA-mutaties. Met genetische analyse van deze bloedmonsters kan de bloedplaatjes-methode worden verbeterd.

Wat zijn de te verwachten resultaten?
Met dit onderzoek kan worden bepaald of de bloedplaatjesmethode in staat is om borstkanker minimaal net zo goed en op hetzelfde tijdstip vast te stellen als momenteel gebeurt met mammografie en MRI. Als dat zo is, dient de methode ten laatste male te worden getest in een gerandomiseerde trial en kan het in de zorgrichtlijnen worden opgenomen als er echt sprake is van een verbetering.