Hoe het immuunsysteem de uitzaaiing van borstkanker stimuleert

Met de opkomst van immunotherapie is duidelijk geworden dat het eigen immuunsysteem van het lichaam soms kanker kan bestrijden. Maar ons afweersysteem blijkt ook een schaduwzijde te hebben. Onderzoeker Karin de Visser en haar team van het Antoni van Leeuwenhoek hebben ontdekt dat borsttumoren in staat zijn om afweercellen te activeren die juist helpen bij het verspreiden van de tumor. Zij publiceert hier deze week over in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.


Van de vrouwen die aan borstkanker overlijden, overlijdt 90 procent aan de gevolgen van uitzaaiing van de kanker. Daarom proberen kankeronderzoekers wereldwijd meer te weten te komen over hoe het uitzaaien precies in zijn werk gaat. Een van de dingen die al bekend is, is dat vrouwen met veel afweercellen genaamd neutrofielen in hun bloed een hoge kans op uitzaaiingen hebben. Neutrofielen zijn deel van het immuunsysteem, dat juist bedoeld is om ons lichaam te beschermen. Hoe kan het dat juist deze cellen samenhangen met zo’n slechte prognose bij borstkankerpatiënten? Dr. Karin de Visser, die leiding geeft aan een onderzoeksgroep in het Antoni van Leeuwenhoek, vond dit een intrigerende vraag en besloot het uit te zoeken.

De Visser en haar team ontdekten dat sommige borstkankertumoren een domino-effect in het immuunsysteem veroorzaken. De tumor scheidt signaalstoffen uit, die er via een reeks van reacties voor zorgen dat het afweersysteem veel neutrofielen gaat produceren. Dit is normaal gesproken onderdeel van een ontstekingsreactie. Maar de neutrofielen die dankzij de tumor actief worden, hebben een iets ander karakter dan normaal. Zij blijken namelijk andere afweercellen, genaamd T-cellen, te remmen. T-cellen zijn de cellen die (soms) in staat zijn om kankercellen te herkennen en op te ruimen.

Mogelijk helpen de T-cellen dus om uitzaaiingen te voorkomen door rondzwervende kankercellen op te ruimen. En kunnen zij dit niet meer doen als zij door de tumor-geactiveerde neutrofielen worden dwarsgezeten. De Visser ontdekte verder dat een signaalstof genaamd IL17 cruciaal is binnen de ingewikkelde domino-route.“We zagen in onze proeven dat IL17 zorgt voor die verhoogde productie van neutrofielen,” aldus De Visser. “En niet alleen dat, het blijkt de neutrofielen aan te zetten om de stof te maken die T-cellen remt.”

De eerste auteur van de publicatie in Nature is postdoc Seth Coffelt. Hij toonde in proeven met muismodellen aan dat het remmen van de IL17-neutrofielen route ervoor zorgde dat de dieren veel minder uitzaaiingen kregen dan dieren in een controlegroep. “Daarbij was het interessant dat dit echt alleen invloed had op het ontstaan van uitzaaiingen, niet op de primaire tumor”, zegt De Visser. “Het remmen van deze reactie zorgt er dus niet voor dat de borsttumor verdwijnt. Maar het zou een interessante aanvullende therapie zijn, om uitzaaiingen te voorkomen. Zodat de kanker beter te behandelen is.”

De neutrofielen zelf remmen is lastig. Dat zou patiënten vatbaar maken voor allerlei infecties. Maar IL17 kan wel geremd worden. En het goede nieuws is: anti-IL17 medicijnen bestaan al. Deze stof speelt namelijk ook een rol bij de ontstekingsreacties bij ziekten als psoriasis en reuma. Op dit moment zitten anti-IL17 middelen in de fase van klinische trials, waarbij hun effectiviteit en veiligheid wordt getest. Afgelopen maand is een eerste anti-IL17 medicijn tegen psoriasis goedgekeurd door de Amerikaanse FDA. De Visser: “Het zou dus heel interessant zijn om nu te gaan kijken of deze medicijnen ook nuttig zijn voor borstkankerpatiënten.”

Bron: www.nki.nl